ગુજરાતની ધરતી પર અનેક એવા સંતો થયા છે જેમણે માત્ર ભક્તિનો જ નહીં પરંતુ માનવસેવાનો પણ અનોખો આદર્શ સ્થાપ્યો. કચ્છની ધરતી પર જન્મેલા એવા જ એક મહાન લોકસંત છે મેકણ દાદા. આજે પણ કચ્છના લોકો તેમને શ્રદ્ધાથી યાદ કરે છે. તેમની સાથે જોડાયેલી સૌથી પ્રસિદ્ધ ઓળખ છે—રણમાં રસ્તો ભૂલી ગયેલા મુસાફરોને બચાવનાર સંત. મેકણ દાદાની…
ભારતની સંત પરંપરાએ માત્ર આધ્યાત્મિક જાગૃતિ જ નહીં, પરંતુ સમાજ સુધારણા અને માનવ સમાનતાનો પણ અનોખો સંદેશ આપ્યો છે. મધ્યકાલીન ભારતના એવા મહાન સંતોમાં સંત રોહીદાસ (રૈદાસ/રવિદાસ)નું સ્થાન અત્યંત વિશિષ્ટ છે. તેમણે પોતાના જીવન, વાણી અને ભક્તિ દ્વારા સમાજને શીખવ્યું કે માણસની મહાનતા તેની જાતિ, જન્મ, સંપત્તિ કે વ્યવસાયથી નહીં, પરંતુ તેના કર્મ, ભક્તિ અને…
ગુજરાતની સંત પરંપરા અત્યંત સમૃદ્ધ અને વૈવિધ્યસભર રહી છે. આ પરંપરામાં અનેક એવા સંતો થયા છે જેમણે ભક્તિ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને માનવતાનો અમૂલ્ય સંદેશ આપ્યો છે. આ સંતોમાં ગંગાસતીનું સ્થાન અત્યંત વિશિષ્ટ છે. ગંગાસતી માત્ર એક ભક્ત કવયિત્રી જ નહોતા, પરંતુ તેઓ એક મહાન આધ્યાત્મિક ગુરુ પણ હતા. તેમણે પોતાના જીવનના અંતિમ દિવસોમાં પોતાની શિષ્યા…
ભારતની આધ્યાત્મિક પરંપરામાં એવા અનેક મહાન સંતો અને તત્ત્વચિંતકો થયા છે, જેમણે પોતાના જીવન, વિચાર અને આચરણ દ્વારા સમાજને નવી દિશા આપી છે. આવા મહાન સંતોમાં શ્રીમદ રાજચંદ્રનું સ્થાન અત્યંત ઊંચું અને વિશિષ્ટ છે. તેઓ માત્ર જૈન ધર્મના મહાન તત્ત્વચિંતક જ નહોતા, પરંતુ આત્મજ્ઞાન, સત્ય, અહિંસા અને વૈરાગ્યના જીવંત પ્રતિક હતા. તેમના જીવનની સૌથી મોટી…
સૌરાષ્ટ્રની ધરતી સંતો, શૂરવીરો અને સેવાભાવી મહાપુરુષોની ભૂમિ તરીકે ઓળખાય છે. આ ધરતી પર અનેક સંતોએ સમાજસેવા, ગૌસેવા અને માનવસેવાના આદર્શો સ્થાપ્યા છે. તેમાંથી આપા ગીગા (ગીગા ભગત) અને સતાધારનું નામ વિશેષ આદર સાથે લેવામાં આવે છે. “સતનો આધાર એટલે સતાધાર” એવી લોકોક્તિ આજે પણ સમગ્ર ગુજરાતમાં પ્રચલિત છે. સતાધાર માત્ર એક ધાર્મિક સ્થળ નથી,…
ભારતના સામાજિક અને ધાર્મિક ઇતિહાસમાં કેટલાક એવા મહાન સુધારકો થયા છે જેમણે સમગ્ર સમાજની વિચારસરણી બદલી નાખી. એવા જ એક મહાન ક્રાંતિકારી સંત હતા સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી. તેમણે અંધશ્રદ્ધા, રૂઢિચુસ્ત પરંપરાઓ અને સામાજિક કુરિવાજો સામે અવાજ ઉઠાવીને વૈદિક ધર્મના મૂળ સિદ્ધાંતોને ફરી જીવંત બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. આજે સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાયેલો આર્ય સમાજ એ તેમના જીવનકાર્યનું…
ગુજરાતની પવિત્ર ધરતી પર અનેક સંતો, મહાત્માઓ અને ભક્તોએ જન્મ લઈને માનવતાની સેવા અને ધર્મના આદર્શોને જીવંત રાખ્યા છે. આવા મહાન સંતોમાં ભક્ત જલારામ બાપાનું નામ અગ્રગણ્ય છે. તેઓ માત્ર એક સંત કે ભક્ત જ નહોતા, પરંતુ માનવસેવાના જીવંત પ્રતિક હતા. “જય જલારામ”નો જયઘોષ આજે માત્ર ગુજરાતમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ભારત અને વિશ્વના અનેક…
ગુજરાતના ઐતિહાસિક શહેર જૂનાગઢમાં આવેલા નવઘણ કૂવો અને અડી-કડી વાવ એ માત્ર જળસંગ્રહના સાધનો નથી, પરંતુ પ્રાચીન ભારતીય સ્થાપત્ય, ઇજનેરી અને માનવ પરિશ્રમના જીવંત સ્મારકો છે. ગિરનાર પર્વતની તળેટીમાં આવેલા આ બે અનોખા જળસ્થાપત્યો સદીઓથી પ્રવાસીઓ, ઇતિહાસકારો અને પુરાતત્વવિદો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહ્યા છે. સ્થાનિક લોકોક્તિ કહે છે: “અડી-કડી વાવ ને નવઘણ કૂવો, જે ન…
ગુજરાતની ધરતી પર પાણીના સંચય અને જળવ્યવસ્થાપનની અનોખી પરંપરા હજારો વર્ષોથી વિકસતી આવી છે. વરસાદ આધારિત પ્રદેશ હોવાને કારણે ગુજરાતના શાસકો, વેપારીઓ અને સમાજસેવકોએ પાણીના સંગ્રહ માટે અનેક પ્રકારની રચનાઓ ઊભી કરી હતી. તેમાં વાવનું વિશેષ સ્થાન છે. વાવ માત્ર પાણી મેળવવાનું સાધન નહોતી, પરંતુ તે સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક જીવનનું કેન્દ્ર પણ હતી. અમદાવાદ…
ગુજરાત તેના વૈવિધ્યસભર પ્રાકૃતિક વારસા, જળાશયો અને પક્ષી અભયારણ્યો માટે સમગ્ર ભારતમાં વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે. રાજ્યમાં આવેલાં અનેક તળાવો અને જળાશયો માત્ર પાણીના સંગ્રહ માટે જ મહત્વપૂર્ણ નથી, પરંતુ તેઓ હજારો સ્થાનિક અને પ્રવાસી પક્ષીઓ માટે આશ્રયસ્થાન તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. આવા જ એક અનોખા સ્થળ તરીકે થોળ પક્ષી અભયારણ્યનું નામ લેવામાં આવે…
