ભારતના ફિલ્મ ઇતિહાસમાં કેટલીક એવી મહાન હસ્તીઓ છે જેમણે પોતાની પ્રતિભાથી સમગ્ર વિશ્વમાં દેશનું ગૌરવ વધાર્યું છે. આવી જ એક અદભૂત વ્યક્તિત્વ હતી ભાનુ રાજોપાધ્યાય અથૈયા, જેઓ વિશ્વભરમાં ભાનુ અથૈયા તરીકે જાણીતા બન્યા. તેઓ માત્ર ભારતની જ નહીં પરંતુ સમગ્ર એશિયાની પ્રથમ મહિલા હતી જેમણે ફિલ્મ ક્ષેત્રમાં એકેડેમી એવોર્ડ (ઓસ્કર) જીતીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો. 1983માં…

ગુજરાતની લોકસંસ્કૃતિનું નામ આવે ત્યારે સૌથી પહેલા જે મધુર અવાજ યાદ આવે છે તેમાં દિવાળીબેન ભીલનું નામ અગ્રસ્થાને આવે છે. તેમણે પોતાના અનોખા કંઠથી ગુજરાતના લોકગીતો, ભજનો, ગરબા, રાસ, લગ્નગીતો અને આદિવાસી સંસ્કૃતિને દેશ-વિદેશ સુધી પહોંચાડ્યા. એક સામાન્ય આદિવાસી પરિવારમાં જન્મેલી આ ગાયિકા પોતાની અદભુત પ્રતિભા, અવિરત મહેનત અને લોકકલાપ્રેમના બળે દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માનોમાંના…

ગુજરાતની ધરતી માત્ર વેપાર, સંસ્કૃતિ અને સાહિત્ય માટે જ જાણીતી નથી, પરંતુ પ્રાચીન ઇતિહાસ અને પુરાતત્વના ક્ષેત્રમાં પણ તેનું અનોખું યોગદાન રહ્યું છે. આ ક્ષેત્રમાં અનેક વિદ્વાનો અને સંસ્થાઓએ સંશોધન દ્વારા ગુજરાતના ગૌરવને વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કર્યું છે. એવી જ એક અગ્રણી સંસ્થા છે ભો.જે. વિદ્યાભવન (B. J. Institute of Learning and Research). આ સંસ્થાએ…

ગુજરાતના સાંસ્કૃતિક, શૈક્ષણિક અને સાહિત્યિક ઇતિહાસમાં કેટલીક એવી સંસ્થાઓ છે જેણે સમગ્ર સમાજના વિકાસમાં ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું છે. એવી જ એક અગ્રણી સંસ્થા છે ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટી, જે આજે ગુજરાત વિદ્યાસભા તરીકે ઓળખાય છે. આ સંસ્થાએ માત્ર ગુજરાતી ભાષાના વિકાસ માટે જ કાર્ય કર્યું નહોતું, પરંતુ શિક્ષણ, સંશોધન, ગ્રંથપ્રકાશન, મહિલા શિક્ષણ, લોકસાહિત્યનું સંરક્ષણ અને સમાજ…

ગુજરાતની ધરતી પર અનેક એવી સંસ્થાઓ ઉભી થઈ છે, જેણે માત્ર સમાજસેવાનું કાર્ય જ કર્યું નથી, પરંતુ સમાજની વિચારસરણીમાં પણ પરિવર્તન લાવ્યું છે. એવી જ એક અગ્રણી સંસ્થા છે અંધજન મંડળ (Blind People’s Association – BPA), અમદાવાદ. આ સંસ્થાએ દ્રષ્ટિબાધિત તેમજ અન્ય દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓને દયા અને સહાનુભૂતિના પાત્ર તરીકે નહીં, પરંતુ સ્વાભિમાની, આત્મનિર્ભર અને સન્માનપૂર્વક…

ગુજરાતના સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસમાં કેટલીક એવી સંસ્થાઓ છે, જેમણે માત્ર એક ક્ષેત્રમાં નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજના વિચારોમાં પરિવર્તન લાવવાનું કાર્ય કર્યું છે. અમદાવાદ સ્થિત જ્યોતિસંઘ એવી જ એક ઐતિહાસિક સંસ્થા છે, જેણે મહિલાઓના શિક્ષણ, સ્વાવલંબન, આરોગ્ય, કાનૂની જાગૃતિ અને આત્મસન્માન માટે અવિરત સેવા આપી છે. આ સંસ્થાની સ્થાપનામાં દેશના સ્વાતંત્ર્ય આંદોલન, મહાત્મા ગાંધીના રચનાત્મક…

ગુજરાતની ધરતી પ્રાચીન જ્ઞાન, સંસ્કૃતિ અને સાહિત્યની અમૂલ્ય ધરોહર માટે વિશ્વભરમાં જાણીતી છે. અહીં આવેલી અનેક સંસ્થાઓએ ભારતના પ્રાચીન જ્ઞાનને સાચવવામાં ઐતિહાસિક યોગદાન આપ્યું છે. આવી જ એક અગ્રણી સંસ્થા છે એલ.ડી. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડોલોજી (L.D. Institute of Indology), જે અમદાવાદમાં આવેલું છે અને ભારતીય સંસ્કૃતિ, જૈન સાહિત્ય, સંસ્કૃત ગ્રંથો, પ્રાકૃત ભાષાના સાહિત્ય અને દુર્લભ…

ગુજરાતની ધરતી માત્ર વેપાર, ઉદ્યોગ અને સાહિત્ય માટે જ નહીં, પરંતુ કલા અને સંસ્કૃતિના ક્ષેત્રે પણ દેશભરમાં વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે. આ ગૌરવમાં વડોદરાની મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી (M.S. University of Baroda) અને ખાસ કરીને તેની ફેકલ્ટી ઑફ ફાઇન આર્ટ્સનું યોગદાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહ્યું છે. આ સંસ્થાએ માત્ર ચિત્રકારો, શિલ્પકારો અને ડિઝાઇનરો જ તૈયાર કર્યા નથી,…