ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનો ઇતિહાસ માત્ર મહાત્મા ગાંધી, સરદાર પટેલ, સુભાષચંદ્ર બોઝ કે જવાહરલાલ નહેરુ જેવા મહાન નેતાઓનો જ નથી. આ ઇતિહાસમાં એવી અનેક મહાન સ્ત્રીઓનું પણ અવિસ્મરણીય યોગદાન છે, જેમણે પોતાના જીવનનું સર્વસ્વ રાષ્ટ્રને અર્પણ કરી દીધું. આવી જ એક અદભુત મહિલા હતી કસ્તુરબા ગાંધી, જેમને સમગ્ર દેશ પ્રેમથી “બા” તરીકે ઓળખે છે. કસ્તુરબા માત્ર…
ગુજરાતના ઇતિહાસમાં અનેક એવા શહેરો અને કિલ્લાઓ આવેલા છે, જેઓ માત્ર સૈન્ય દૃષ્ટિએ જ નહીં પરંતુ સાંસ્કૃતિક, ધાર્મિક અને રાજકીય રીતે પણ અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે. સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલું સિંહોર (સીહોર) એવું જ એક ઐતિહાસિક નગર છે. આજના ભાવનગર જિલ્લાનું આ શહેર એક સમયે ગોહિલ રાજવંશની રાજધાની તરીકે પ્રસિદ્ધ હતું. સિંહોરનો કિલ્લો ગુજરાતના મધ્યકાલીન ઇતિહાસનો…
ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના ઇતિહાસમાં મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી એક વિરાટ વટવૃક્ષ સમાન છે, પરંતુ આ વટવૃક્ષને પોતાના રક્ત અને સ્વેદથી સીંચનાર, તેના પ્રત્યેક સ્પંદનને ઝીલનાર અને વિશ્વ સમક્ષ તેને સાચા અર્થમાં પ્રસ્તુત કરનાર કોઈ વ્યક્તિ હોય તો તે મહાદેવભાઈ દેસાઈ હતા. ગાંધીજીના ‘જમણા હાથ’, તેમના અંતરાત્માના રખેવાળ અને તેમના વિચારોના સચોટ ભાષ્યકાર તરીકે મહાદેવભાઈએ પોતાનું સમગ્ર…
ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનો ઇતિહાસ માત્ર યુદ્ધના મેદાનો કે સંસદ ભવનો પૂરતો સીમિત નથી. આ ઇતિહાસ એક એવા પવિત્ર સ્થળ સાથે જોડાયેલો છે, જેણે કોઈ શસ્ત્રો વિના એક મહાન સામ્રાજ્યના પાયા હચમચાવી દીધા હતા. આ સ્થળ એટલે ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરમાં સાબરમતી નદીના કિનારે આવેલો ‘સાબરમતી આશ્રમ’, અને આ આશ્રમનું ધબકતું હૃદય એટલે ‘હૃદયકુંજ’. મહાત્મા ગાંધીજીનું આ…
ભારતના પશ્ચિમ કિનારે ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલું પોરબંદર શહેર, માત્ર એક ઐતિહાસિક બંદર જ નથી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે એક પવિત્ર યાત્રાધામ સમાન છે. આ એ જ ભૂમિ છે જ્યાં ભારતના રાષ્ટ્રપિતા અને વિશ્વને સત્ય તથા અહિંસાનો માર્ગ બતાવનાર મહામાનવ, મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધીનો જન્મ થયો હતો. પોરબંદરના હાર્દમાં આવેલું ‘કીર્તિમંદિર’ એ માત્ર ઈંટો અને પથ્થરોથી બનેલી…
ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના ઈતિહાસમાં અને ભારતીય શિક્ષણ જગતમાં જે સંસ્થાઓએ એક અમિટ છાપ છોડી છે, તેમાં ‘ગુજરાત વિદ્યાપીઠ’નું નામ સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત છે. અમદાવાદના હૃદય સમાન આશ્રમ રોડ પર સ્થિત આ સંસ્થા માત્ર ઈંટો અને પથ્થરોથી બનેલી ઈમારત નથી, પરંતુ તે મહાત્મા ગાંધીના સપનાનું એક જીવંત સ્મારક છે. ૧૯૨૦માં અસહકારની ચળવળના ભાગરૂપે સ્થપાયેલી આ વિદ્યાપીઠનો…
ગુજરાતી સાહિત્યના આકાશમાં જો કોઈ એવો સૂરજ હોય જેની તેજસ્વીતા આજે પણ ગ્રામીણ ગલીઓથી લઈને વિદેશમાં વસતા ગુજરાતીઓના હૈયામાં અકબંધ હોય, તો તે છે ઝવેરચંદ મેઘાણી. મહાત્મા ગાંધીએ જેમને **’રાષ્ટ્રીય શાયર’**નું બિરુદ આપ્યું હતું, તેવા મેઘાણીભાઈએ ધૂળિયા માર્ગો પર રખડીને જે સાહિત્ય એકઠું કર્યું, તે આજે આપણી અણમોલ વિરાસત છે. ઝવેરચંદ મેઘાણી: રાષ્ટ્રીય શાયર અને…
ગુજરાતના ઈતિહાસમાં અને ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ‘ચરોતર’ પ્રદેશનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલું છે. ચરોતર એટલે ખેડા જિલ્લો અને તેની આસપાસનો ફળદ્રુપ વિસ્તાર, જે તેના સાહસિક ખેડૂતો અને દેશભક્તિ માટે જાણીતો છે. ૧૯૧૮નો ખેડા સત્યાગ્રહ (જેને ચરોતરનો સત્યાગ્રહ પણ કહેવામાં આવે છે) એ ગાંધીજીના નેતૃત્વમાં ભારતનો પ્રથમ સાચો ‘ખેડૂત સત્યાગ્રહ’ હતો. ચરોતરનો સત્યાગ્રહ Video અહીં ચરોતરનો…
ધરાસણા સત્યાગ્રહ: મીઠાના સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ ભારતની આઝાદીની લડતમાં મીઠાનો સત્યાગ્રહ એ એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના હતી. જ્યારે મહાત્મા ગાંધીએ દાંડી કૂચ કરીને મીઠાના કાયદાનો ભંગ કર્યો, ત્યારે આ આંદોલનને આગળ ધપાવવા માટે ધરાસણાના મીઠાના અગરો પર સત્યાગ્રહ કરવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું. આ સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ અને સત્યાગ્રહીઓ પર થયેલા અમાનુષી અત્યાચારોએ સમગ્ર વિશ્વનું…
પ્રસ્તાવના વિશ્વના ઇતિહાસમાં ભાગ્યે જ એવું જોવા મળે છે કે કોઈ એક પ્રદેશના, એક જ ભાષા બોલનારા અને એક જ સમયગાળાના ત્રણ વ્યક્તિઓએ આખા ઉપખંડનો નકશો અને ભવિષ્ય બદલી નાખ્યું હોય. ભારતીય ઉપખંડના ઇતિહાસમાં ગુજરાતનું યોગદાન અદ્વિતીય છે. ૨૦મી સદીના પૂર્વાર્ધમાં બ્રિટિશ શાસન સામેની લડાઈ અને ત્યારબાદ ભારત અને પાકિસ્તાનની રચનામાં ત્રણ ગુજરાતી વકીલોએ મુખ્ય…
