ગુજરાતનો ઇતિહાસ

ગુજરાતની ધરતી માત્ર વેપાર, સંસ્કૃતિ અને સાહિત્ય માટે જ જાણીતી નથી, પરંતુ પ્રાચીન ઇતિહાસ અને પુરાતત્વના ક્ષેત્રમાં પણ તેનું અનોખું યોગદાન રહ્યું છે. આ ક્ષેત્રમાં અનેક વિદ્વાનો અને સંસ્થાઓએ સંશોધન દ્વારા ગુજરાતના ગૌરવને વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કર્યું છે. એવી જ એક અગ્રણી સંસ્થા છે ભો.જે. વિદ્યાભવન (B. J. Institute of Learning and Research). આ સંસ્થાએ…

ગુજરાતના સાંસ્કૃતિક, શૈક્ષણિક અને સાહિત્યિક ઇતિહાસમાં કેટલીક એવી સંસ્થાઓ છે જેણે સમગ્ર સમાજના વિકાસમાં ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું છે. એવી જ એક અગ્રણી સંસ્થા છે ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટી, જે આજે ગુજરાત વિદ્યાસભા તરીકે ઓળખાય છે. આ સંસ્થાએ માત્ર ગુજરાતી ભાષાના વિકાસ માટે જ કાર્ય કર્યું નહોતું, પરંતુ શિક્ષણ, સંશોધન, ગ્રંથપ્રકાશન, મહિલા શિક્ષણ, લોકસાહિત્યનું સંરક્ષણ અને સમાજ…

ગુજરાતની ધરતી પ્રાચીન જ્ઞાન, સંસ્કૃતિ અને સાહિત્યની અમૂલ્ય ધરોહર માટે વિશ્વભરમાં જાણીતી છે. અહીં આવેલી અનેક સંસ્થાઓએ ભારતના પ્રાચીન જ્ઞાનને સાચવવામાં ઐતિહાસિક યોગદાન આપ્યું છે. આવી જ એક અગ્રણી સંસ્થા છે એલ.ડી. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડોલોજી (L.D. Institute of Indology), જે અમદાવાદમાં આવેલું છે અને ભારતીય સંસ્કૃતિ, જૈન સાહિત્ય, સંસ્કૃત ગ્રંથો, પ્રાકૃત ભાષાના સાહિત્ય અને દુર્લભ…

ગુજરાતની ધરતી પર એવા અનેક સ્થળો આવેલા છે, જ્યાં ઇતિહાસ માત્ર પથ્થરોમાં જ નહીં પરંતુ માનવતાના અદભુત ઉદાહરણોમાં પણ જીવંત છે. જામનગરથી લગભગ ૩૦ કિલોમીટર દૂર અરબી સમુદ્રના કિનારે આવેલું બાલાચડી એવું જ એક ઐતિહાસિક સ્થળ છે. આજે બાલાચડી સમગ્ર ભારતમાં સૈનિક સ્કૂલ બાલાચડી માટે પ્રસિદ્ધ છે, જ્યાંથી અનેક વિદ્યાર્થીઓ ભારતીય સેનામાં અધિકારી તરીકે સેવા…

ગુજરાતની સંત પરંપરામાં કેટલાક એવા સંતો થયા છે જેમણે માત્ર ભક્તિનો જ નહીં, પરંતુ સમાજસેવાનો પણ અનોખો માર્ગ બતાવ્યો. આવા મહાન સંતોમાં સંત પુનીત મહારાજનું નામ ખૂબ જ આદરપૂર્વક લેવામાં આવે છે. તેમના ભજનો આજે પણ લાખો લોકોના હૃદયમાં ભક્તિ, કરુણા અને માનવસેવાની ભાવના જગાવે છે. પુનીત મહારાજે ભજનને માત્ર સંગીત કે ઉપાસના સુધી મર્યાદિત…

ગુજરાતની ધરતી સંતો, ફકીરો, પીરો અને મહાત્માઓની પવિત્ર ભૂમિ તરીકે જાણીતી છે. અહીં અનેક એવા મહાન આત્માઓ થયા છે જેમણે માત્ર પોતાના ધર્મના લોકો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર માનવજાત માટે પ્રેમ, દયા, સમાનતા અને ભાઈચારાનો સંદેશ આપ્યો. આવા જ એક મહાન પીર છે દાતાના પીર, જેમને સૈયદ અલી મીરા દાતાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે….

ભારતની સંત પરંપરાએ માત્ર આધ્યાત્મિક જાગૃતિ જ નહીં, પરંતુ સમાજ સુધારણા અને માનવ સમાનતાનો પણ અનોખો સંદેશ આપ્યો છે. મધ્યકાલીન ભારતના એવા મહાન સંતોમાં સંત રોહીદાસ (રૈદાસ/રવિદાસ)નું સ્થાન અત્યંત વિશિષ્ટ છે. તેમણે પોતાના જીવન, વાણી અને ભક્તિ દ્વારા સમાજને શીખવ્યું કે માણસની મહાનતા તેની જાતિ, જન્મ, સંપત્તિ કે વ્યવસાયથી નહીં, પરંતુ તેના કર્મ, ભક્તિ અને…

સૌરાષ્ટ્રની ધરતી સંતો, શૂરવીરો અને સેવાભાવી મહાપુરુષોની ભૂમિ તરીકે ઓળખાય છે. આ ધરતી પર અનેક સંતોએ સમાજસેવા, ગૌસેવા અને માનવસેવાના આદર્શો સ્થાપ્યા છે. તેમાંથી આપા ગીગા (ગીગા ભગત) અને સતાધારનું નામ વિશેષ આદર સાથે લેવામાં આવે છે. “સતનો આધાર એટલે સતાધાર” એવી લોકોક્તિ આજે પણ સમગ્ર ગુજરાતમાં પ્રચલિત છે. સતાધાર માત્ર એક ધાર્મિક સ્થળ નથી,…

ભારતના સામાજિક અને ધાર્મિક ઇતિહાસમાં કેટલાક એવા મહાન સુધારકો થયા છે જેમણે સમગ્ર સમાજની વિચારસરણી બદલી નાખી. એવા જ એક મહાન ક્રાંતિકારી સંત હતા સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી. તેમણે અંધશ્રદ્ધા, રૂઢિચુસ્ત પરંપરાઓ અને સામાજિક કુરિવાજો સામે અવાજ ઉઠાવીને વૈદિક ધર્મના મૂળ સિદ્ધાંતોને ફરી જીવંત બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. આજે સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાયેલો આર્ય સમાજ એ તેમના જીવનકાર્યનું…