ગુજરાતની ધરતી પર એવી અનેક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ઊભી થઈ છે, જેણે માત્ર ડિગ્રી આપવાનું કામ કર્યું નથી, પરંતુ જીવન ઘડવાનું કાર્ય કર્યું છે. આવી સંસ્થાઓમાં લોકભારતી ગ્રામ વિદ્યાપીઠ, સણોસરાનું નામ અત્યંત આદરપૂર્વક લેવામાં આવે છે. આ સંસ્થા માત્ર એક કોલેજ કે યુનિવર્સિટી નથી, પરંતુ મહાત્મા ગાંધીના **’નઈ તાલીમ’ (પાયાની કેળવણી)**ના વિચારને જીવનમાં ઉતારવાનો સફળ પ્રયોગ…
ગુજરાતની ધરતી સંતો, ફકીરો, પીરો અને મહાત્માઓની પવિત્ર ભૂમિ તરીકે જાણીતી છે. અહીં અનેક એવા મહાન આત્માઓ થયા છે જેમણે માત્ર પોતાના ધર્મના લોકો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર માનવજાત માટે પ્રેમ, દયા, સમાનતા અને ભાઈચારાનો સંદેશ આપ્યો. આવા જ એક મહાન પીર છે દાતાના પીર, જેમને સૈયદ અલી મીરા દાતાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે….
ગુજરાતની ધરતી પર પાણીના સંચય અને જળવ્યવસ્થાપનની અનોખી પરંપરા હજારો વર્ષોથી વિકસતી આવી છે. વરસાદ આધારિત પ્રદેશ હોવાને કારણે ગુજરાતના શાસકો, વેપારીઓ અને સમાજસેવકોએ પાણીના સંગ્રહ માટે અનેક પ્રકારની રચનાઓ ઊભી કરી હતી. તેમાં વાવનું વિશેષ સ્થાન છે. વાવ માત્ર પાણી મેળવવાનું સાધન નહોતી, પરંતુ તે સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક જીવનનું કેન્દ્ર પણ હતી. અમદાવાદ…
ગુજરાત તેના વૈવિધ્યસભર પ્રાકૃતિક વારસા, જળાશયો અને પક્ષી અભયારણ્યો માટે સમગ્ર ભારતમાં વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે. રાજ્યમાં આવેલાં અનેક તળાવો અને જળાશયો માત્ર પાણીના સંગ્રહ માટે જ મહત્વપૂર્ણ નથી, પરંતુ તેઓ હજારો સ્થાનિક અને પ્રવાસી પક્ષીઓ માટે આશ્રયસ્થાન તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. આવા જ એક અનોખા સ્થળ તરીકે થોળ પક્ષી અભયારણ્યનું નામ લેવામાં આવે…
ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલું જૂનાગઢ શહેર તેના ઐતિહાસિક વારસા, ગિરનાર પર્વત અને પ્રાચીન સ્મારકો માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. આ ઐતિહાસિક ધરતી પર આવેલું સુદર્શન તળાવ ભારતના જ નહીં પરંતુ વિશ્વના સૌથી પ્રાચીન માનવસર્જિત જળાશયોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. લગભગ 2300 વર્ષ પહેલાં નિર્માણ પામેલું આ તળાવ માત્ર પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટેનું સાધન નહોતું, પરંતુ તે…
ગુજરાતના ગૌરવશાળી ઇતિહાસમાં અનેક એવા સ્મારકો અને સ્થાપત્યો છે, જે આજે પણ આપણા પૂર્વજોની બુદ્ધિમત્તા, કળા અને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણની સાક્ષી આપે છે. ઉત્તર ગુજરાતના પાટણ શહેરમાં આવેલું સહસ્ત્રલિંગ તળાવ એ આવું જ એક અદભૂત અને ભવ્ય જળાશય છે. આ તળાવ માત્ર પાણી સંગ્રહ માટેનું માધ્યમ નહોતું, પરંતુ તે મધ્યકાલીન ગુજરાતના જળ વ્યવસ્થાપન, ધાર્મિક આસ્થા અને…
અમદાવાદ શહેરના દક્ષિણ-પૂર્વ વિસ્તારમાં આવેલું કાંકરિયા તળાવ ગુજરાતના સૌથી પ્રસિદ્ધ ઐતિહાસિક અને પ્રવાસન સ્થળોમાંનું એક છે. આજે કાંકરિયા તળાવ લાખો પ્રવાસીઓ માટે મનોરંજનનું કેન્દ્ર છે, પરંતુ તેની પાછળનો ઇતિહાસ લગભગ છ સદી જેટલો જૂનો છે. મધ્યયુગમાં આ તળાવ માત્ર પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યું નહોતું, પરંતુ તે સમયની સ્થાપત્ય કલા, જળવ્યવસ્થાપન અને શાહી વૈભવનું…
ગુજરાતના ઐતિહાસિક વારસામાં ચાંપાનેરનું સ્થાન અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. પંચમહાલ જિલ્લામાં પાવાગઢની તળેટીમાં આવેલું ચાંપાનેર શહેર અને તેનો ભવ્ય કિલ્લો ગુજરાતના મધ્યકાલીન ઇતિહાસની ગૌરવગાથા કહે છે. ચાંપાનેર માત્ર એક કિલ્લો નથી, પરંતુ તે રાજકીય શક્તિ, લશ્કરી વ્યૂહરચના, સ્થાપત્ય કળા અને સાંસ્કૃતિક સમૃદ્ધિનું જીવંત પ્રતીક છે. ગુજરાત સલ્તનતના સુવર્ણ યુગ દરમિયાન સુલતાન મહમદ શાહ પ્રથમ, જેને મહમદ…
ગુજરાતના ઇતિહાસમાં ગાયકવાડ વંશનું સ્થાન અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. વડોદરા રાજ્યના શાસકો તરીકે ગાયકવાડોએ ગુજરાતના રાજકીય, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક વિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું. પરંતુ ગાયકવાડ વંશના વૈભવની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ હતી, તે પ્રશ્નનો જવાબ દક્ષિણ ગુજરાતના એક ઐતિહાસિક સ્થળ – સોનગઢના કિલ્લામાં મળે છે. તાપી જિલ્લાના હરિયાળા પર્વતો અને જંગલોથી ઘેરાયેલા સોનગઢનો કિલ્લો માત્ર એક…
ગુજરાતનો ઇતિહાસ વૈભવી રાજવંશો, અદ્વિતીય સ્થાપત્યકલા અને સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસાથી ભરપૂર છે. ગુજરાતના વિવિધ પ્રદેશોમાં આવેલા કિલ્લાઓ, મંદિરો, વાવો અને નગરરચનાઓ આજે પણ ભૂતકાળના ગૌરવશાળી યુગની સાક્ષી આપે છે. આવા ઐતિહાસિક સ્મારકોમાં સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ઝાલાવાડ પ્રદેશમાં આવેલો જિંજુવાડાનો કિલ્લો વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. સોલંકી યુગની સ્થાપત્યકલા, સૈન્ય આયોજન અને નગરરક્ષણની ઉત્તમ પરંપરાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો આ…
