પ્રાચીન વેપાર અને અર્થતંત્ર

સુરત અને તાપી નદીનો સંબંધ માતા અને સંતાન જેવો રહ્યો છે, છતાં ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે જ્યારે આ માતા રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરે છે ત્યારે સંતાન (સુરત) તબાહ થઈ જાય છે. સૂર્યપુત્રી તરીકે ઓળખાતી તાપી નદી પશ્ચિમ ભારતની એક પ્રમુખ નદી છે અને સુરત શહેરની જીવાદોરી છે. સદીઓથી સુરતનો વ્યાપાર, સંસ્કૃતિ અને વિકાસ તાપીના કિનારે…

જ્યારે આપણે ભારતના ઔદ્યોગિક ઈતિહાસની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે ગુજરાતનું નામ હંમેશા મોખરે આવે છે. અને ગુજરાતની આ ઔદ્યોગિક ઓળખમાં જો કોઈ એક પરિયોજનાએ “ધ્રુવના તારા” સમાન ભૂમિકા ભજવી હોય, તો તે છે રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (RIL) દ્વારા સ્થાપિત જામનગર રિફાઈનરી સંકુલ. કચ્છના અખાતના કિનારે આવેલું આ સંકુલ માત્ર લોખંડ અને પાઈપોનું માળખું નથી, પરંતુ…

જ્યારે પણ પૃથ્વીના કોઈપણ ખૂણે, પછી તે ન્યુયોર્કનો ફિફ્થ એવન્યુ હોય, લંડનનું બોન્ડ સ્ટ્રીટ હોય કે હોંગકોંગના બજારો હોય, ત્યાં કોઈ આભૂષણમાં જડાયેલો હીરા ચમકતો હોય, ત્યારે પૂરી શક્યતા છે કે તે હીરાએ પોતાની ચમક ભારતભરના એક જ શહેરમાં મેળવી છે – અને તે છે સુરત. ગુજરાતનું આર્થિક પાટનગર ગણાતું સુરત આજે માત્ર ટેક્સટાઈલ માટે…

ભારત જ્યારે આઝાદીના ઉંબરે ઉભું હતું, ત્યારે દેશ સામે અનેક પડકારો હતા. ભૂખમરો, ગરીબી અને બેરોજગારી મુખ્ય હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન ગુજરાતના આણંદ જિલ્લામાં એક એવા આંદોલનનો પાયો નંખાયો, જેણે માત્ર ભારતને જ નહીં, પણ સમગ્ર વિશ્વને ‘સહકારની શક્તિ’નો પરિચય કરાવ્યો. આ આંદોલન એટલે ‘અમૂલ’ અને તેના દ્વારા આવેલી ‘શ્વેત ક્રાંતિ’ (White Revolution). આ લેખમાં…

રોગન આર્ટ: કચ્છની લુપ્ત થતી અનોખી ચિત્રકલા – એક અમૂલ્ય વારસો ભારતની સાંસ્કૃતિક વિવિધતામાં ગુજરાતનું સ્થાન મોખરે છે, અને ગુજરાતમાં પણ કચ્છ પ્રદેશની કલા અને સંસ્કૃતિનો કોઈ જોટો જડે તેમ નથી. કચ્છના સફેદ રણમાં અનેક રંગો પથરાયેલા છે, જે અહીંની લોકકલા, પહેરવેશ અને ભરતકામમાં જોવા મળે છે. પરંતુ, આ બધાની વચ્ચે એક એવી કળા છે…

ગુજરાતના સિક્કાઓનો ઇતિહાસ: ક્ષત્રપ કાળથી મુઘલ કાળ સુધીના ચલણ. ગુજરાત એ સદીઓથી વેપાર અને વાણિજ્યનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. આ ભૂમિ પર અનેક પ્રતાપી રાજાઓ અને વંશોએ શાસન કર્યું અને દરેક શાસનકાળમાં પોતાની આગવી મુદ્રાઓ (સિક્કાઓ) પ્રચલિત કરી. સિક્કાઓ માત્ર નાણાકીય વ્યવહારનું સાધન નથી, પરંતુ તે સમયની આર્થિક સમૃદ્ધિ, રાજાની ધાર્મિક આસ્થા અને સ્થાપત્યકલાના જીવંત પુરાવા…