કર્ણ પ્રથમ (શાસનકાળ: આશરે ઈ.સ. ૧૦૬૪-૧૦૯૨) ગુજરાત રાજ્યના શાસક હતા. તેઓ ચૌલુક્ય (સોલંકી) વંશના સભ્ય હતા અને તેમણે તેમની રાજધાની અણહિલપાટક (આધુનિક પાટણ) થી શાસન કર્યું હતું. કર્ણ તેમના પિતા ભીમદેવ પ્રથમના અનુગામી બન્યા હતા (ગાદીએ આવ્યા હતા), જેમણે રાજા ભોજના મૃત્યુ સમયે માળવાના પરમાર રાજ્ય પર આક્રમણ કર્યું હતું. જોકે, રાજા ભોજના ભાઈ ઉદયાદિત્ય…
ભરતકામ અને હસ્તકલા: કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના પરંપરાગત ભરતકામ (આરી/ મોચી/ અભલા) અને તેની ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ. ગુજરાત, તેની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વિરાસત અને જીવંત પરંપરાઓ માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. આ વિરાસતનો સૌથી તેજસ્વી અને રંગીન ભાગ છે અહીંની ભરતકામ (Embroidery) અને હસ્તકલા (Handicrafts). કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના પ્રદેશો ભરતકામના વિવિધ પ્રકારો અને તેની જટિલ કારીગરી માટે વિશેષ ઓળખ…
પાઘડી અને પોશાકનો ઇતિહાસ: ગુજરાતની પ્રાદેશિક પાઘડીઓ (જેમ કે/ કાઠી/ રબારી/ મેર) અને પોશાકનું સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ. ગુજરાત, તેની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને ઐતિહાસિક વારસા માટે જાણીતું છે. આ વિવિધતા તેના પોશાકમાં અને ખાસ કરીને તેના શિર-પોશાક (Headgear) એટલે કે પાઘડી માં સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. ગુજરાતમાં પાઘડી માત્ર માથું ઢાંકવાનું સાધન નથી, પણ તે પહેરનારની જ્ઞાતિ,…
ગુજરાતના ઇતિહાસમાં સામાજિક સુધારણા અને જાગૃતિની જ્યોત પ્રગટાવવામાં પુરુષોની સાથે સાથે ઘણી અગ્રેસર મહિલાઓનું પણ અમૂલ્ય યોગદાન રહ્યું છે. ૧૯મી સદીના ઉત્તરાર્ધ અને ૨૦મી સદીની શરૂઆતનો સમયગાળો ગુજરાતમાં સામાજિક ક્રાંતિનો યુગ હતો, જ્યાં મહિલાઓએ પરંપરાગત બંધનો તોડીને શિક્ષણ અને સાર્વજનિક જીવનમાં પ્રવેશ કર્યો. આ યુગની બે દીપ્તિમાન જ્યોત એટલે શારદા મહેતા અને વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ. આ…
ગુજરાતના ઇતિહાસને આકાર આપવામાં જૈન અને પારસી સમુદાયની ભૂમિકા નિર્ણાયક રહી છે. એક તરફ, જૈન ધર્મે ગુજરાતમાં સદીઓથી શિક્ષણ, કલા અને વેપારની પરંપરાને જીવંત રાખી છે, તો બીજી તરફ, ઈરાનથી આવેલા પારસીઓએ ઉદ્યોગ, વહાણવટું અને સખાવતી કાર્યો દ્વારા આધુનિક ગુજરાતના નિર્માણમાં પાયાની ભૂમિકા ભજવી છે. જૈન અને પારસી સમુદાયનો ઈતિહાસ Video ૧. 🕉️ જૈન સમુદાયનો…
ગુજરાતનો ઇતિહાસ માત્ર વીર યોદ્ધાઓ અને શક્તિશાળી રાજાઓની ગાથા નથી, પરંતુ અસંખ્ય વીરાંગનાઓ (Brave Women) અને ઐતિહાસિક સ્ત્રી શાસકોના પરાક્રમ, બુદ્ધિમત્તા અને દૂરંદેશીતાની પણ કહાણી છે. આ વીરાંગનાઓએ માત્ર તેમના રાજ્યોની રક્ષા જ નથી કરી, પરંતુ વહીવટી કુશળતા, સામાજિક સુધારાઓ અને સ્થાપત્ય કલાના અદ્ભુત કાર્યો દ્વારા ગુજરાતના ઇતિહાસ પર કાયમી છાપ છોડી છે. ગુજરાતની આવી…
કચ્છ—ગુજરાતનો સૌથી મોટો જિલ્લો—એક અદ્ભુત ભૂમિ છે, જે તેના સફેદ રણ, અનન્ય સંસ્કૃતિ અને અનિશ્ચિત ઇતિહાસ માટે જાણીતો છે. કચ્છનો ઇતિહાસ હજારો વર્ષો જૂનો છે, જે સિંધુ ખીણની સભ્યતાના મહાન કેન્દ્ર ધોળાવીરાથી શરૂ થાય છે અને ભારતીય સ્વતંત્રતા સુધીના કચ્છના રજવાડાં તેમજ ૨૦૦૧ના ભયાનક ભૂકંપની સામાજિક અસરો સુધી વિસ્તરેલો છે. કચ્છનો ઇતિહાસ તેની ભૂગોળ જેટલો…
દ્વારકા નગરી: સમુદ્રના પેટાળમાં ડૂબેલી સુવર્ણ નગરી અને તેના પુરાતત્વીય રહસ્યો ભારતીય સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસમાં ‘દ્વારકા’ નામ માત્ર એક શહેરનું નથી, પરંતુ તે આસ્થા, ઇતિહાસ અને પુરાતત્વનું એક અનોખું સંગમ તીર્થ છે. હિન્દુ ધર્મના ચાર મુખ્ય ધામોમાંનું એક અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની કર્મભૂમિ ગણાતી આ નગરી સદીઓથી ભક્તો અને ઇતિહાસકારો માટે કુતૂહલનો વિષય રહી છે….
ક્રાંતિતીર્થ: વિદેશમાં રહીને મા ભોમની રક્ષા કરનારા ગુજરાતના બે અમૂલ્ય રત્નો – શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા અને મેડમ કામા ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનો ઈતિહાસ માત્ર સત્યાગ્રહ અને અહિંસા પૂરતો સીમિત નથી. આ ઈતિહાસના પાનાઓમાં એવા અનેક વીર ક્રાંતિકારીઓના રક્ત અને ત્યાગની ગાથાઓ લખાયેલી છે, જેમણે બ્રિટિશ હકુમતની આંખમાં આંખ નાખીને પડકાર ફેંક્યો હતો. જ્યારે દેશમાં ગાંધીજી અને…
🗿 ગુજરાતના અદ્ભુત વાવ-સ્થાપત્યો: જળ-સંસ્કૃતિના જીવંત પ્રમાણ ગુજરાત, એક એવો પ્રદેશ જ્યાં વર્ષોથી પાણીનું સંરક્ષણ અને સંગ્રહ જીવનનો અભિન્ન ભાગ રહ્યો છે. આ શુષ્ક અને અર્ધ-શુષ્ક પ્રદેશની સંસ્કૃતિમાં ‘જળ એ જ જીવન’ની ભાવનાને સાકાર કરતાં સ્થાપત્યો એટલે વાવ (Stepwell). વાવ માત્ર પીવાના પાણીનો સ્ત્રોત નહોતી, પરંતુ તે સમાજ માટે ધાર્મિક આશ્રયસ્થાન, ઉનાળામાં શીતળતા આપતું વિસામાનું…
