ગુજરાતના શહેરો અને પ્રદેશોનો ઇતિહાસ

ભારતના આઝાદી પછીના ઇતિહાસમાં અનેક જનઆંદોલનો થયા છે, પરંતુ ૧૯૭૪માં ગુજરાતમાં થયેલું ‘નવનિર્માણ આંદોલન’ એક એવો ઐતિહાસિક અને અભૂતપૂર્વ ઘટનાક્રમ હતો જેણે માત્ર રાજ્યની જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશની રાજકીય દિશા બદલી નાખી. આ આંદોલનની સૌથી મોટી વિશેષતા એ હતી કે તે કોઈ રાજકીય પક્ષ દ્વારા નહીં, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને…

ભારતની સમૃદ્ધ હસ્તકલા અને વસ્ત્ર પરંપરાઓમાં ગુજરાતની ‘બાંધણી’ (Bandhani) પોતાનું એક અનોખું અને વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે. બાંધણી એ માત્ર એક કાપડ નથી, પરંતુ તે રંગો, મહેનત, ધીરજ અને સદીઓ જૂની પરંપરાનું જીવંત ઉદાહરણ છે. સંસ્કૃત શબ્દ ‘બંધન’ (Bandhan) એટલે કે ‘બાંધવું’ પરથી ઉતરી આવેલ આ શબ્દ, આ કળાની મૂળભૂત પ્રક્રિયાને જ પ્રદર્શિત કરે છે…

ગુજરાતી સાહિત્યના ઇતિહાસમાં જ્યારે પણ જાનપદી (પ્રાદેશિક) નવલકથાઓની વાત આવે છે, ત્યારે સર્વોચ્ચ શિખર પર પન્નાલાલ પટેલ અને તેમની અમર કૃતિ ‘માનવીની ભવાઈ’ નું નામ સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલું જોવા મળે છે. ૧૯૪૭માં પ્રકાશિત થયેલી આ નવલકથા માત્ર એક વાર્તા નથી, પરંતુ તે ૧૯મી સદીના અંત અને ૨૦મી સદીની શરૂઆતના ગ્રામીણ ગુજરાતનો એક જીવંત, ધબકતો અને…

મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો ઇતિહાસ મુખ્યત્વે ભક્તિ અને ધર્મના રંગે રંગાયેલો છે. નરસિંહ મહેતાથી લઈને દયારામ સુધીના મોટાભાગના સર્જકોએ ઈશ્વરભક્તિ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને પુરાણકથાઓને જ પોતાના સર્જનનો વિષય બનાવ્યો હતો. પરંતુ, આ ધાર્મિક અને પૌરાણિક પ્રવાહની વચ્ચે એક એવો સર્જક ઉભરી આવ્યો જેણે સમાજના સામાન્ય માણસને કેન્દ્રમાં રાખીને સાહિત્ય રચ્યું. આ સર્જક એટલે મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યના…

ગુજરાતના ઈતિહાસમાં મહાગુજરાત આંદોલન એ એક સુવર્ણ પ્રકરણ છે. આ માત્ર એક આંદોલન નહોતું, પરંતુ લાખો ગુજરાતીઓની અસ્મિતા, ભાષા અને સ્વાયત્તતા માટેનો મજબૂત અવાજ હતો. આ સંઘર્ષના શિલ્પી એટલે જનતાના લાડિલા નેતા ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક (ઇન્દુચાચા). મહાગુજરાત આંદોલન: અલગ ગુજરાત રાજ્યની રચના માટેનો સંઘર્ષ અને ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક video અહીં મહાગુજરાત આંદોલન: અલગ ગુજરાત રાજ્યની રચના માટેનો…

હેમચંદ્રાચાર્ય ગુજરાતના સુવર્ણયુગ સમાન સોલંકી કાળમાં, ગુજરાતની ધરા પર માત્ર શસ્ત્રથી જ નહીં, પરંતુ શાસ્ત્રથી પણ એક મહાન સામ્રાજ્યની સ્થાપના થઈ હતી. આ શાસ્ત્રીય અને સાંસ્કૃતિક સામ્રાજ્યના શિખર સમાન પ્રજ્ઞાપુરુષ એટલે ‘કલિકાલસર્વજ્ઞ’ આચાર્ય હેમચંદ્ર. તેમણે રચેલો વ્યાકરણનો મહાન ગ્રંથ ‘સિદ્ધહેમશબ્દાનુશાસન’ માત્ર સંસ્કૃત કે પ્રાકૃત ભાષાના નિયમો પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે આધુનિક ગુજરાતી ભાષાના ઉદ્ભવ…