આત્મકથા અને ડાયરી

ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના ઇતિહાસમાં મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી એક વિરાટ વટવૃક્ષ સમાન છે, પરંતુ આ વટવૃક્ષને પોતાના રક્ત અને સ્વેદથી સીંચનાર, તેના પ્રત્યેક સ્પંદનને ઝીલનાર અને વિશ્વ સમક્ષ તેને સાચા અર્થમાં પ્રસ્તુત કરનાર કોઈ વ્યક્તિ હોય તો તે મહાદેવભાઈ દેસાઈ હતા. ગાંધીજીના ‘જમણા હાથ’, તેમના અંતરાત્માના રખેવાળ અને તેમના વિચારોના સચોટ ભાષ્યકાર તરીકે મહાદેવભાઈએ પોતાનું સમગ્ર…