ગુજરાતનો ઈતિહાસ

ગુજરાતના ઇતિહાસમાં અનેક એવા શહેરો અને કિલ્લાઓ આવેલા છે, જેઓ માત્ર સૈન્ય દૃષ્ટિએ જ નહીં પરંતુ સાંસ્કૃતિક, ધાર્મિક અને રાજકીય રીતે પણ અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે. સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલું સિંહોર (સીહોર) એવું જ એક ઐતિહાસિક નગર છે. આજના ભાવનગર જિલ્લાનું આ શહેર એક સમયે ગોહિલ રાજવંશની રાજધાની તરીકે પ્રસિદ્ધ હતું. સિંહોરનો કિલ્લો ગુજરાતના મધ્યકાલીન ઇતિહાસનો…

ગુજરાત રાજ્યના નકશામાં દક્ષિણ ગુજરાતનું એક અત્યંત પ્રાચીન, ઐતિહાસિક અને પૌરાણિક મહત્ત્વ ધરાવતું શહેર એટલે ભરૂચ. ભારતનાં સૌથી જૂનાં અને સતત વસવાટ ધરાવતાં શહેરોની યાદી બનાવવામાં આવે, તો તેમાં વારાણસી (કાશી), અયોધ્યા, ઉજ્જૈનની સાથે ભરૂચનું નામ પણ અચૂક લેવું પડે. ભરૂચનો ઇતિહાસ માત્ર સેંકડો વર્ષોનો નથી, પરંતુ હજારો વર્ષ જૂનો છે, જેનાં મૂળિયાં ભારતીય પૌરાણિક…

ગુજરાતનો કચ્છ જિલ્લો તેની ભૌગોલિક વિવિધતા, રણ, દરિયાકિનારો અને સૌથી વિશેષ તેની ખમીરવંતી અને ભાતીગળ સંસ્કૃતિ માટે સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રખ્યાત છે. “કચ્છડો બારે માસ” કહેવત એમ જ નથી પડી; કચ્છની ધરતી પર બારેમાસ કોઈને કોઈ ઉત્સવ કે મેળો ચાલતો જ હોય છે. રણની આડશમાં છુપાયેલો આ પ્રદેશ લોકકળા, હસ્તકળા, સંગીત અને શ્રદ્ધાનો અખૂટ ભંડાર છે….

ભારતના ઇતિહાસમાં જ્યારે પણ શહેરી વિકાસ, સ્વચ્છતા અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનની વાત આવે છે, ત્યારે ગુજરાતના સુરત શહેરનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે લખવામાં આવે છે. પરંતુ સુરતની આ ‘સ્વચ્છ શહેર’ તરીકેની ઓળખ પાછળ એક અત્યંત કાળો અને ભયાનક ભૂતકાળ છુપાયેલો છે. ૧૯૯૪ નો પ્લેગ એક એવી ઘટના હતી જેણે સુરતને માત્ર રાષ્ટ્રીય જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે…

સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ અથવા હડપ્પીય સંસ્કૃતિ એ વિશ્વની સૌથી પ્રાચીન અને વિકસિત નગરીય સંસ્કૃતિઓમાંની એક છે. ઇજિપ્ત અને મેસોપોટેમિયાની સમકાલીન આ સંસ્કૃતિ તેના આયોજનબદ્ધ નગરો, ઉત્કૃષ્ટ જળ નિકાલ પ્રણાલી અને શાંતિપ્રિય સમાજ માટે જાણીતી છે. આ મહાન સંસ્કૃતિના અનેક નગરોમાં ‘લોથલ’ (Lothal) એક આગવું અને વિશિષ્ટ સ્થાન ધરાવે છે. ગુજરાતના ભાલ પ્રદેશમાં આવેલું લોથલ માત્ર…

ગુજરાતનો ઇતિહાસ અને તેની સંસ્કૃતિ અત્યંત પ્રાચીન અને વૈવિધ્યસભર છે. ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલું જૂનાગઢ શહેર તેના પૌરાણિક અને ઐતિહાસિક વારસા માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. ગિરનારની તળેટીમાં વસેલા આ શહેરમાં હિન્દુ, બૌદ્ધ, જૈન અને ઇસ્લામિક સંસ્કૃતિનો અદભૂત સંગમ જોવા મળે છે. આ ઐતિહાસિક ધરોહરોમાંની એક સૌથી વિશિષ્ટ અને આંખોને આંજી દે તેવી ઇમારત એટલે ‘મહોબત…

ગુજરાતના સાર્વજનિક જીવનમાં જેમને ‘મૂક સેવક’ અને ‘ગુજરાતના બીજા ગાંધી’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેવા રવિશંકર મહારાજનો ઇતિહાસ ત્યાગ, સેવા અને સાદગીની પરાકાષ્ઠા છે. ૧ મે, ૧૯૬૦ના રોજ જ્યારે અલગ ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના થઈ, ત્યારે તેનું ઉદ્ઘાટન કરવા માટે કોઈ રાજનેતાને નહીં, પણ આ સંતને પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. અહીં રવિશંકર મહારાજ: ‘મૂક સેવક’ અને…

ગુજરાતના ઈતિહાસમાં મહાગુજરાત આંદોલન એ એક સુવર્ણ પ્રકરણ છે. આ માત્ર એક આંદોલન નહોતું, પરંતુ લાખો ગુજરાતીઓની અસ્મિતા, ભાષા અને સ્વાયત્તતા માટેનો મજબૂત અવાજ હતો. આ સંઘર્ષના શિલ્પી એટલે જનતાના લાડિલા નેતા ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક (ઇન્દુચાચા). મહાગુજરાત આંદોલન: અલગ ગુજરાત રાજ્યની રચના માટેનો સંઘર્ષ અને ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક video અહીં મહાગુજરાત આંદોલન: અલગ ગુજરાત રાજ્યની રચના માટેનો…