ગુજરાતના ઇતિહાસમાં સામાજિક સુધારણા અને જાગૃતિની જ્યોત પ્રગટાવવામાં પુરુષોની સાથે સાથે ઘણી અગ્રેસર મહિલાઓનું પણ અમૂલ્ય યોગદાન રહ્યું છે. ૧૯મી સદીના ઉત્તરાર્ધ અને ૨૦મી સદીની શરૂઆતનો સમયગાળો ગુજરાતમાં સામાજિક ક્રાંતિનો યુગ હતો, જ્યાં મહિલાઓએ પરંપરાગત બંધનો તોડીને શિક્ષણ અને સાર્વજનિક જીવનમાં પ્રવેશ કર્યો. આ યુગની બે દીપ્તિમાન જ્યોત એટલે શારદા મહેતા અને વિદ્યાગૌરી નીલકંઠ. આ…
ગુજરાતના ઇતિહાસને આકાર આપવામાં જૈન અને પારસી સમુદાયની ભૂમિકા નિર્ણાયક રહી છે. એક તરફ, જૈન ધર્મે ગુજરાતમાં સદીઓથી શિક્ષણ, કલા અને વેપારની પરંપરાને જીવંત રાખી છે, તો બીજી તરફ, ઈરાનથી આવેલા પારસીઓએ ઉદ્યોગ, વહાણવટું અને સખાવતી કાર્યો દ્વારા આધુનિક ગુજરાતના નિર્માણમાં પાયાની ભૂમિકા ભજવી છે. જૈન અને પારસી સમુદાયનો ઈતિહાસ Video ૧. 🕉️ જૈન સમુદાયનો…
કચ્છ—ગુજરાતનો સૌથી મોટો જિલ્લો—એક અદ્ભુત ભૂમિ છે, જે તેના સફેદ રણ, અનન્ય સંસ્કૃતિ અને અનિશ્ચિત ઇતિહાસ માટે જાણીતો છે. કચ્છનો ઇતિહાસ હજારો વર્ષો જૂનો છે, જે સિંધુ ખીણની સભ્યતાના મહાન કેન્દ્ર ધોળાવીરાથી શરૂ થાય છે અને ભારતીય સ્વતંત્રતા સુધીના કચ્છના રજવાડાં તેમજ ૨૦૦૧ના ભયાનક ભૂકંપની સામાજિક અસરો સુધી વિસ્તરેલો છે. કચ્છનો ઇતિહાસ તેની ભૂગોળ જેટલો…
સુરત શહેરનો ઇતિહાસ ભારતના દરિયાઈ વ્યાપાર, સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન અને ઔદ્યોગિક વિકાસમાં એક સુવર્ણ પ્રકરણ ધરાવે છે. ૧૭મી સદી સુરત માટે એક નિર્ણાયક અને સુવર્ણ યુગ હતો, જ્યારે આ શહેર માત્ર ગુજરાતનું જ નહીં, પણ સમગ્ર ભારતનું સૌથી મહત્ત્વનું આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર કેન્દ્ર અને વિશ્વના નકશા પર એક મહાસત્તા તરીકે ઉભરી આવ્યું. આ સમયે સુરતની સમૃદ્ધિ એટલી…
ગુજરાત, તેની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક વિરાસતને કારણે, સદીઓથી વિવિધ ધાર્મિક સંપ્રદાયોનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. આ સંપ્રદાયોએ માત્ર ધાર્મિક માન્યતાઓ જ નહીં, પરંતુ ગુજરાતના સામાજિક માળખા, કલા, સ્થાપત્ય અને સાહિત્ય પર પણ ઊંડો અને કાયમી પ્રભાવ પાડ્યો છે. ગુજરાતમાં ઉદય પામેલા અથવા અહીં વિકસિત થયેલા મહત્ત્વના સંપ્રદાયોમાં સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય અને પુષ્ટિમાર્ગ (વલ્લભ સંપ્રદાય) અગ્રણી છે….
ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામના ઇતિહાસમાં મહાત્મા ગાંધી, સરદાર પટેલ અને અન્ય મુખ્ય નેતાઓના યોગદાનનો જેટલો મહિમા છે, તેટલો જ મહત્ત્વનો ફાળો સીમાંત અને વનવાસી સમાજોનો પણ છે. ગુજરાતમાં આદિવાસી સમાજ (Tribal Community) હંમેશા તેમના જળ, જંગલ અને જમીનના અધિકારો માટે લડતો રહ્યો છે. આ લડાઈઓ ઘણીવાર અંગ્રેજો અને સ્થાનિક જમીનદારો/સાહુકારો દ્વારા કરવામાં આવતા આર્થિક શોષણ સામેની…
૧. ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ: સ્વાતંત્ર્યની તરસ મીઠાનો સત્યાગ્રહ એ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ દ્વારા સંપૂર્ણ સ્વરાજની માંગણીના પગલે શરૂ થયેલું એક મહત્ત્વપૂર્ણ આંદોલન હતું. પૂર્ણ સ્વરાજની ઘોષણા વર્ષ ૧૯૨૯ના લાહોર અધિવેશનમાં, કોંગ્રેસે મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો અને ‘પૂર્ણ સ્વરાજ’ (સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા)ને પોતાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જાહેર કર્યો. ત્યાર બાદ, ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૯૩૦ના દિવસને ‘પ્રથમ સ્વતંત્રતા દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવ્યો….
ગુજરાતી સાહિત્યના ઇતિહાસમાં જેમના નામનો ઉલ્લેખ થતાં જ એક ભવ્ય અને ગહન યુગની સ્મૃતિ થાય છે, તે છે ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠી. (જન્મ: ૨૦ ઑક્ટોબર ૧૮૫૫, નડિયાદ – અવસાન: ૪ જાન્યુઆરી ૧૯૦૭, મુંબઈ). તેઓ માત્ર એક સાહિત્યકાર જ નહોતા, પરંતુ એક યુગદૃષ્ટા, સમાજ સુધારક અને ભારતીય સંસ્કૃતિના ઊંડા અભ્યાસી હતા, જેમણે ગુજરાતી સાહિત્યને એક મહાન કલાકૃતિ…
