ગુજરાતનો ઇતિહાસ માત્ર વીર યોદ્ધાઓ અને શક્તિશાળી રાજાઓની ગાથા નથી, પરંતુ અસંખ્ય વીરાંગનાઓ (Brave Women) અને ઐતિહાસિક સ્ત્રી શાસકોના પરાક્રમ, બુદ્ધિમત્તા અને દૂરંદેશીતાની પણ કહાણી છે. આ વીરાંગનાઓએ માત્ર તેમના રાજ્યોની રક્ષા જ નથી કરી, પરંતુ વહીવટી કુશળતા, સામાજિક સુધારાઓ અને સ્થાપત્ય કલાના અદ્ભુત કાર્યો દ્વારા ગુજરાતના ઇતિહાસ પર કાયમી છાપ છોડી છે. ગુજરાતની આવી…
દ્વારકા નગરી: સમુદ્રના પેટાળમાં ડૂબેલી સુવર્ણ નગરી અને તેના પુરાતત્વીય રહસ્યો ભારતીય સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસમાં ‘દ્વારકા’ નામ માત્ર એક શહેરનું નથી, પરંતુ તે આસ્થા, ઇતિહાસ અને પુરાતત્વનું એક અનોખું સંગમ તીર્થ છે. હિન્દુ ધર્મના ચાર મુખ્ય ધામોમાંનું એક અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની કર્મભૂમિ ગણાતી આ નગરી સદીઓથી ભક્તો અને ઇતિહાસકારો માટે કુતૂહલનો વિષય રહી છે….
રા’ ખેંગાર દ્વિતીય કે રા’ ખેંગાર (બીજો) (ઈ.સ. ૧૦૯૮ – ૧૧૨૫) ગુજરાતના જૂનાગઢમાં આવેલા વનસ્થલી (હાલનું વંથલી)નો ચુડાસમા રાજા અને રા’ નવઘણ (દ્વિતીય)નો પુત્ર હતો. 📜 જીવન અને સત્તા પ્રાપ્તિ રા’ ખેંગારના પિતા રા’ નવઘણ દ્વિતીયે તેમના જીવનકાળ દરમિયાન ચાર પ્રતિજ્ઞાઓ લીધી હતી: રા’ નવઘણે પોતાના પુત્રોને બોલાવીને કહ્યું કે “જૂનાગઢના રા’ પોતાના પુત્રને ગાદી…
ભીમદેવ સોલંકી પ્રથમ (શાસન: ૧૦૨૨–૧૦૬૪) એક ચૌલુક્ય રાજા હતા જેમણે ભારતના હાલના ગુજરાતના કેટલાક ભાગો પર શાસન કર્યું હતું. તેમના શાસનના શરૂઆતના વર્ષોમાં ગઝનવી શાસક મહમૂદનું આક્રમણ થયું હતું, જેણે સોમનાથ મંદિર લૂંટ્યું હતું. આ આક્રમણ દરમિયાન ભીમદેવે પોતાની રાજધાની છોડીને કંથકોટમાં આશરો લીધો હતો, પરંતુ મહમૂદના ગયા પછી, તેમણે પોતાની સત્તા પુનઃ પ્રાપ્ત કરી…
રા’ નવઘણ ચુડાસમા વંશના જુનાગઢના રાજા હતા, જેઓ ઇ.સ. 1025 થી 1044 સુધી રાજ કરતા હતા. લોકકથાઓ મુજબ તેઓ માતાના ઉદરમાં નવ વર્ષ રહ્યા હોવાથી તેમને “નવઘણ” નામ મળ્યું. પાટણના સોલંકી રાજા દુર્લભસેનના આક્રમણ બાદ તેમની માતા રાણી સોમલદે સતી થઈ અને દાસી વાલબાઈએ નવઘણને છૂપાવી દેવાયત બોદર આહિરના ઘરે ઉછેર્યા. સોલંકીઓને વંશ નાબૂદ કરવાની…
જીવનચરિત્ર જયસિંહ, જેમણે બાદમાં “સિદ્ધરાજ” ઉપાધિ ધારણ કરી, તેમણે ઈ.સ. 1092 થી 1142 સુધી ગુજરાત પર રાજ્ય કર્યું. તેઓ ચલુક્ય (સોલંકી) વંશના શાસક હતા. તેમની રાજધાની અનહિલપાટક (આજનું પાટણ) ખાતે હતી. ગુજરાત ઉપરાંત રાજસ્થાનના કેટલાક ભાગો પર તેમનું પ્રભુત્વ સ્થાપિત કર્યું હતું. શાકંભરીના ચાહમાન રાજા અર્ણોરાજાને તેમણે વશમાં કર્યા, અને નડુલાના પૂર્વ ચાહમાન રાજા આશારાજાએ…
રાણીની વાવનો ઇતિહાસ ગુજરાતના પાટણ શહેરમાં સરસ્વતી નદીના કિનારે આવેલી ‘રાણીની વાવ’ (રાણકી વાવ) માત્ર એક જળ સંગ્રહનું માળખું નથી, પરંતુ તે ભારતીય સ્થાપત્ય, શિલ્પકલા, જળ વ્યવસ્થાપન અને એક રાણીના પ્રેમ તથા સ્મૃતિનું જીવંત પ્રતીક છે. આ વાવ સોલંકી યુગના સુવર્ણકાળની ભવ્યતા અને કારીગરીનું અજોડ ઉદાહરણ છે. વર્ષ ૨૦૧૪માં યુનેસ્કો (UNESCO) દ્વારા તેને વિશ્વ વિરાસત…
પ્રસ્તાવના ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા જિલ્લામાં પુષ્પાવતી નદીના કિનારે આવેલું મોઢેરાનું સૂર્યમંદિર માત્ર ભારતનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના પ્રાચીન સ્થાપત્ય કલાનો એક બેજોડ નમૂનો છે. કોણાર્કના સૂર્યમંદિર જેટલું જ પૌરાણિક અને સ્થાપત્ય દૃષ્ટિએ મહત્વ ધરાવતું આ મંદિર સોલંકી યુગના સુવર્ણકાળની ગાથા રજૂ કરે છે. ઈ.સ. ૧૦૨૬-૨૭માં સોલંકી વંશના મહાન રાજા ભીમદેવ પહેલા દ્વારા નિર્મિત આ…
પ્રસ્તાવના ગુજરાતનો ઇતિહાસ વિવિધ વંશોના ઉદય અને અસ્તની ગાથા છે, પરંતુ તેમાં સોલંકી વંશ (જેને ચૌલુક્ય વંશ પણ કહેવામાં આવે છે) નું શાસન એક સુવર્ણ યુગ તરીકે ઓળખાય છે. ઈ.સ. ૯૪૨ થી ૧૨૪૪ સુધી આ વંશે ગુજરાત પર શાસન કર્યું. આ સમયગાળો ગુજરાતની રાજકીય સ્થિરતા, આર્થિક સમૃદ્ધિ, ધાર્મિક સહિષ્ણુતા અને કલા-સ્થાપત્યના ઉત્કૃષ્ટ વિકાસ માટે જાણીતો…
મહાગુજરાત આંદોલન શું છે? મહાગુજરાત આંદોલન એ ભારતના ઇતિહાસનું એક એવું સીમાચિહ્નરૂપ રાજકીય અને સામાજિક આંદોલન છે, જેણે ગુજરાતી ભાષા બોલતા લોકો માટે એક અલગ અને સ્વતંત્ર રાજ્યની રચનાનો માર્ગ મોકળો કર્યો. આ આંદોલન માત્ર એક અલગ રાજ્યની માંગ નહોતી, પરંતુ તે ગુજરાતી અસ્મિતા, સંસ્કૃતિ અને ભાષાના ગૌરવને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટેનો એક સામૂહિક સંઘર્ષ હતો….
