પુષ્ટિમાર્ગ

મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યના આકાશમાં નરસિંહ મહેતાથી જે સૂર્યોદય થયો, તેનો સુવર્ણ સૂર્યાસ્ત કવિ દયારામના સર્જનથી થયો. મધ્યકાલીન સાહિત્યની ભક્તિ અને શૃંગારની પરંપરાના અંતિમ જ્યોતિર્ધર તરીકે દયારામનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલું છે. ગુજરાતી સાહિત્યમાં જ્યારે પણ ‘ગરબી’ અને ‘પ્રેમલક્ષણા ભક્તિ’નો ઉલ્લેખ થાય, ત્યારે અનાયાસે જ દયારામનું નામ હોઠ પર આવી જાય છે. દયારામ: ગરબી સાહિત્યના સ્વામી…

ગુજરાત, તેની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક વિરાસતને કારણે, સદીઓથી વિવિધ ધાર્મિક સંપ્રદાયોનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. આ સંપ્રદાયોએ માત્ર ધાર્મિક માન્યતાઓ જ નહીં, પરંતુ ગુજરાતના સામાજિક માળખા, કલા, સ્થાપત્ય અને સાહિત્ય પર પણ ઊંડો અને કાયમી પ્રભાવ પાડ્યો છે. ગુજરાતમાં ઉદય પામેલા અથવા અહીં વિકસિત થયેલા મહત્ત્વના સંપ્રદાયોમાં સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય અને પુષ્ટિમાર્ગ (વલ્લભ સંપ્રદાય) અગ્રણી છે….