ધરાસણા સત્યાગ્રહ: મીઠાના સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુ

ધરાસણા સત્યાગ્રહ: મીઠાના સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ

ભારતની આઝાદીની લડતમાં મીઠાનો સત્યાગ્રહ એ એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના હતી. જ્યારે મહાત્મા ગાંધીએ દાંડી કૂચ કરીને મીઠાના કાયદાનો ભંગ કર્યો, ત્યારે આ આંદોલનને આગળ ધપાવવા માટે ધરાસણાના મીઠાના અગરો પર સત્યાગ્રહ કરવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું. આ સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ અને સત્યાગ્રહીઓ પર થયેલા અમાનુષી અત્યાચારોએ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ભારતની આઝાદીની લડત તરફ ખેંચ્યું હતું.

ધરાસણા સત્યાગ્રહ: મીઠાના સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુ Video

અહીં ધરાસણા સત્યાગ્રહ: મીઠાના સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ વિશેનો એક સંપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક લેખ પ્રસ્તુત છે.

🚩 ધરાસણા સત્યાગ્રહ: અહિંસા અને શૌર્યની અજોડ મિશાલ

ધરાસણા સત્યાગ્રહ એ ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનો એવો અધ્યાય છે જ્યાં સત્યાગ્રહીઓએ હાથ ઉઠાવ્યા વગર લાઠીઓના પ્રહાર ઝીલીને અંગ્રેજ શાસનની નૈતિક હાર સાબિત કરી હતી.

૧. 📜 પૃષ્ઠભૂમિ (Context)

૬ એપ્રિલ, ૧૯૩૦ના રોજ ગાંધીજીએ દાંડીમાં મીઠાનો કાયદો તોડ્યા પછી દેશભરમાં સવિનય કાનૂન ભંગની લડત શરૂ થઈ. ગાંધીજીએ જાહેર કર્યું હતું કે તેઓ ધરાસણામાં આવેલા સરકારી મીઠાના અગરો (Salt Works) પર દરોડો પાડશે. જોકે, આ આયોજન પહેલા જ ૪ મે, ૧૯૩૦ની રાત્રે ગાંધીજીની ધરપકડ કરવામાં આવી.

ગાંધીજીની ધરપકડ બાદ આંદોલનની જવાબદારી ક્રમશઃ નેતાઓ પર આવી: ૧. અબ્બાસ તૈયબજી ૨. સરોજિની નાયડુ

જ્યારે અબ્બાસ તૈયબજીની પણ ધરપકડ થઈ, ત્યારે આખા સત્યાગ્રહનું નેતૃત્વ સરોજિની નાયડુએ પોતાના ખભા પર લીધું.

૨. 🎤 સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ અને પ્રેરણાદાયી સંબોધન

૨૧ મે, ૧૯૩૦ના રોજ આશરે ૨૫૦૦ જેટલા સત્યાગ્રહીઓ ધરાસણાના અગરો તરફ કૂચ કરવા તૈયાર હતા. ‘ભારતની કોકિલા’ તરીકે જાણીતા સરોજિની નાયડુએ સત્યાગ્રહીઓને સંબોધતા જે શબ્દો કહ્યા તે ઈતિહાસમાં અમર થઈ ગયા:

“તમારે અત્યારે માર ખાવો પડશે, પણ તમારે હાથ ઉઠાવવાનો નથી. તમારે અહિંસાનું પાલન કરવાનું છે. ભારતની આબરૂ તમારા હાથમાં છે.”

તેમના આ આહ્વાને સત્યાગ્રહીઓમાં અભૂતપૂર્વ હિંમત ભરી દીધી. આ ટુકડીમાં ગાંધીજીના પુત્ર મણિલાલ ગાંધી અને ઈમામ સાહેબ પણ સામેલ હતા.

૩. ⚔️ લાલ કિલ્લા જેવી સુરક્ષા અને અમાનુષી લાઠીચાર્જ

અંગ્રેજ સરકારે ધરાસણાના અગરોની આસપાસ કાંટાળા તારની વાડ કરી હતી અને સેંકડો હથિયારધારી પોલીસ જવાનો તૈનાત કર્યા હતા.

• ઘટનાક્રમ: જ્યારે સત્યાગ્રહીઓ શાંતિપૂર્વક વાડ તરફ આગળ વધ્યા, ત્યારે પોલીસે તેમના પર નિર્દયતાથી લાઠીચાર્જ શરૂ કર્યો.
• અહિંસક પ્રતિકાર: એક પણ સત્યાગ્રહીએ પોલીસ સામે હાથ ઉઠાવ્યો નહીં કે અપશબ્દ બોલ્યા નહીં. એક ટુકડી લોહીલુહાણ થઈને પડી જાય, ત્યારે બીજી ટુકડી આગળ આવતી.
• બલિદાન: આ સત્યાગ્રહમાં સેંકડો લોકો ઘાયલ થયા અને અનેક લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. સરોજિની નાયડુ અને મણિલાલ ગાંધીની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી.

૪. 🌍 વેબ મિલરનો રિપોર્ટ અને વૈશ્વિક અસર

ધરાસણા સત્યાગ્રહ સમયે અમેરિકન પત્રકાર વેબ મિલર (Webb Miller) ત્યાં હાજર હતા. તેમણે આ અત્યાચારનું જે વર્ણન કર્યું તેણે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના મહોરાને દુનિયા સામે ઉઘાડું પાડી દીધું.

મિલરે લખ્યું હતું:

“હું અઢાર વર્ષથી પત્રકાર છું, અને તે સમય દરમ્યાન મેં ઘણા રમખાણો અને લડાઈઓ જોઈ છે, પરંતુ મેં ધારાસણ જેટલું ભયાનક ક્યારેય જોયું નથી.”

આ રિપોર્ટના કારણે બ્રિટિશ સરકાર પર આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વધ્યું અને ભારતની આઝાદીની લડતને નૈતિક સમર્થન મળ્યું.

૫. 🏛️ સત્યાગ્રહનું મહત્વ

ધરાસણા સત્યાગ્રહે સાબિત કરી દીધું કે અહિંસા એ નબળાઈનું નહીં પણ સૌથી શક્તિશાળી લોકોનું શસ્ત્ર છે.

• આ ઘટનાએ સાબિત કર્યું કે ભારતીય જનતા હવે અંગ્રેજોના ડરથી મુક્ત થઈ ગઈ છે.
• સરોજિની નાયડુએ સાબિત કર્યું કે ભારતીય નારી નેતૃત્વ કરવામાં અને કસોટીના સમયે અડગ રહેવામાં સક્ષમ છે.

ધરાસણા કયા જિલ્લામાં આવેલું છે?

ધરાસણા ગુજરાતના વલસાડ જિલ્લામાં આવેલું છે.

ધરાસણા વિશે કેટલીક ખાસ વાતો:

• તાલુકો: તે વલસાડ જિલ્લાના વલસાડ તાલુકામાં જ આવેલું છે.
• ઐતિહાસિક મહત્વ: ગાંધીજીની ધરપકડ બાદ, સરોજિની નાયડુ અને ઈમામ સાહેબે આ સત્યાગ્રહનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.
• સ્થાન: તે દરિયાકિનારાની નજીક આવેલું ગામ છે, જ્યાં પહેલા મીઠાના અગરો (salt works) આવેલા હતા.

💡 નિષ્કર્ષ

ધરાસણા સત્યાગ્રહ એ માત્ર મીઠા માટેનો સંઘર્ષ નહોતો, પણ તે માનવીય ગૌરવ અને આઝાદીની ઝંખનાનો વિજય હતો. સરોજિની નાયડુના મજબૂત નેતૃત્વ હેઠળ ધરાસણાની ધરતી સત્યાગ્રહીઓના લોહીથી પવિત્ર થઈ, જેણે ભારતની સ્વતંત્રતાના માર્ગને વધુ પ્રશસ્ત કર્યો.