ગુજરાતના ઈતિહાસમાં અને ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ‘ચરોતર’ પ્રદેશનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે લખાયેલું છે. ચરોતર એટલે ખેડા જિલ્લો અને તેની આસપાસનો ફળદ્રુપ વિસ્તાર, જે તેના સાહસિક ખેડૂતો અને દેશભક્તિ માટે જાણીતો છે. ૧૯૧૮નો ખેડા સત્યાગ્રહ (જેને ચરોતરનો સત્યાગ્રહ પણ કહેવામાં આવે છે) એ ગાંધીજીના નેતૃત્વમાં ભારતનો પ્રથમ સાચો ‘ખેડૂત સત્યાગ્રહ’ હતો. ચરોતરનો સત્યાગ્રહ Video અહીં ચરોતરનો…
ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં બે ભાઈઓની જોડીએ અંગ્રેજ હકુમતને હંફાવી હતી. એક હતા ‘લોખંડી પુરુષ’ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને બીજા તેમના મોટા ભાઈ વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ. વિઠ્ઠલભાઈ માત્ર એક ક્રાંતિકારી નેતા નહોતા, પણ એક પ્રખર ધારાશાસ્ત્રી અને કુશળ સંસદવિદ હતા. તેમણે ભારતની સંસદીય લોકશાહીનો પાયો નાખ્યો અને કેન્દ્રીય ધારાસભાના પ્રથમ ભારતીય પ્રમુખ (Speaker) બનીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો….
ગુજરાતી સાહિત્ય અને શિક્ષણ જગતમાં જેમને ‘કેળવણીના ઋષિ’ માનવામાં આવે છે, તેવા મનુભાઈ પંચોળી, જેઓ તેમના ઉપનામ ‘દર્શક’ થી વધુ જાણીતા છે, તેમનું જીવન સાહિત્ય, શિક્ષણ અને સમાજ સુધારણાનો ત્રિવેણી સંગમ છે. તેઓ માત્ર નવલકથાકાર જ નહોતા, પણ એક પ્રખર વિચારક, સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને આદર્શ કેળવણીકાર હતા. દર્શક (મનુભાઈ પંચોળી): કેળવણીકાર અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની Video…
કનૈયાલાલ મુનશી: ગુજરાતના અસ્મિતાના પુરસ્કર્તા અને સાહિત્યકાર. ગુજરાતી સાહિત્ય, રાજકારણ અને સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાનના ઇતિહાસમાં જો કોઈ એક નામ સૌથી વધુ તેજસ્વી રીતે ઝળકે છે, તો તે છે કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી (ક.મા. મુનશી). તેમણે માત્ર નવલકથાઓ જ નથી લખી, પરંતુ ‘ગુજરાતી અસ્મિતા’ શબ્દને ઘડીને પ્રત્યેક ગુજરાતીના હૃદયમાં પોતાની સંસ્કૃતિ પ્રત્યે ગૌરવની ભાવના જગાડી છે. કનૈયાલાલ મુનશી…
ધરાસણા સત્યાગ્રહ: મીઠાના સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ ભારતની આઝાદીની લડતમાં મીઠાનો સત્યાગ્રહ એ એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના હતી. જ્યારે મહાત્મા ગાંધીએ દાંડી કૂચ કરીને મીઠાના કાયદાનો ભંગ કર્યો, ત્યારે આ આંદોલનને આગળ ધપાવવા માટે ધરાસણાના મીઠાના અગરો પર સત્યાગ્રહ કરવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું. આ સત્યાગ્રહમાં સરોજિની નાયડુનું નેતૃત્વ અને સત્યાગ્રહીઓ પર થયેલા અમાનુષી અત્યાચારોએ સમગ્ર વિશ્વનું…
ક્રાંતિતીર્થ: વિદેશમાં રહીને મા ભોમની રક્ષા કરનારા ગુજરાતના બે અમૂલ્ય રત્નો – શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા અને મેડમ કામા ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનો ઈતિહાસ માત્ર સત્યાગ્રહ અને અહિંસા પૂરતો સીમિત નથી. આ ઈતિહાસના પાનાઓમાં એવા અનેક વીર ક્રાંતિકારીઓના રક્ત અને ત્યાગની ગાથાઓ લખાયેલી છે, જેમણે બ્રિટિશ હકુમતની આંખમાં આંખ નાખીને પડકાર ફેંક્યો હતો. જ્યારે દેશમાં ગાંધીજી અને…
પ્રસ્તાવના વિશ્વના ઇતિહાસમાં ભાગ્યે જ એવું જોવા મળે છે કે કોઈ એક પ્રદેશના, એક જ ભાષા બોલનારા અને એક જ સમયગાળાના ત્રણ વ્યક્તિઓએ આખા ઉપખંડનો નકશો અને ભવિષ્ય બદલી નાખ્યું હોય. ભારતીય ઉપખંડના ઇતિહાસમાં ગુજરાતનું યોગદાન અદ્વિતીય છે. ૨૦મી સદીના પૂર્વાર્ધમાં બ્રિટિશ શાસન સામેની લડાઈ અને ત્યારબાદ ભારત અને પાકિસ્તાનની રચનામાં ત્રણ ગુજરાતી વકીલોએ મુખ્ય…
ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામના ઇતિહાસમાં મહાત્મા ગાંધી, સરદાર પટેલ અને અન્ય મુખ્ય નેતાઓના યોગદાનનો જેટલો મહિમા છે, તેટલો જ મહત્ત્વનો ફાળો સીમાંત અને વનવાસી સમાજોનો પણ છે. ગુજરાતમાં આદિવાસી સમાજ (Tribal Community) હંમેશા તેમના જળ, જંગલ અને જમીનના અધિકારો માટે લડતો રહ્યો છે. આ લડાઈઓ ઘણીવાર અંગ્રેજો અને સ્થાનિક જમીનદારો/સાહુકારો દ્વારા કરવામાં આવતા આર્થિક શોષણ સામેની…
